10 avqust 1958-ci ildə Bakıda anadan olan Natiq Kamal oğlu Əliyev Azərbaycan heykəltəraşlıq sənətinin monumental və memorial istiqamətlərində öz yaradıcılıq mövqeyini formalaşdırmış sənətkarlardandır. O, 1974–1978-ci illərdə Ə. Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbində, 1978–1983-cü illərdə isə V. İ. Muxina adına Leninqrad Ali Bədii-Sənaye Məktəbində təhsil almış, hər iki təhsil müəssisəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1986-cı ildə SSRİ Rəssamlar İttifaqına üzv qəbul edilmiş, 2002-ci ildə Əməkdar rəssam, 2005-ci ildə Xalq rəssamı fəxri adlarına layiq görülmüşdür. Respublika Gənclər Mükafatının (1989), Sultan Məhəmməd mükafatının (2000) və Zirvə mükafatının (2008) laureatıdır. 2008-ci ildə Rusiya Rəssamlıq Akademiyasının fəxri xarici üzvü seçilmiş, 2018-ci ildə Şöhrət ordeni ilə təltif edilmişdir. Uzun illər pedaqoji fəaliyyət göstərən professor 2023-cü ildə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının rektoru təyin olunmuşdur.
Natiq Əliyevin yaradıcılığına nəzər saldıqda heykəltəraşlığın müxtəlif formaları arasında qurduğu əlaqə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Onun sənət təfəkküründə insan obrazı yalnız fiziki görünüşün təkrarı deyil, şəxsiyyətin fəaliyyətinin, xarakterinin və tarixi mövqeyinin üçölçülü ifadəsidir. Bu yanaşma portret heykəltəraşlığından monumental abidələrə qədər fərqli miqyaslı əsərlərdə özünü göstərir. Sənətkarın dəzgah heykəltəraşlığı nümunələri də onun plastik forma üzərində sərbəst axtarışlarını izləməyə imkan verir. “Həvva”, “Sahildə” və “Düşüncə” əsərlərində mövzu ilə material arasındakı münasibət, həcm və siluetin ifadə imkanları yaradıcılıq düşüncəsinin mühüm komponentlərinə çevrilir.
Əliyevin monumental yaradıcılığında tarixi şəxsiyyətlərin obrazı ilə ictimai məkan arasında əlaqə əsas bədii problemlərdən biridir. Zivər bəy Əhmədbəyovun Bakıda ucaldılmış abidəsi bu baxımdan səciyyəvidir. Memarın şəhər planına işarə edən jesti fərdi portreti onun peşə fəaliyyəti və şəhərin memarlıq yaddaşı ilə birləşdirir. Burada obrazın mənası yalnız sima və geyim vasitəsilə deyil, fiqurun məkan daxilində qurduğu münasibətlə tamamlanır. Corc Eneskuya həsr edilmiş heykəldə isə skripka və açıq əl jesti musiqiçinin daxili yaradıcılıq vəziyyətini vizual formaya çevirir. Bu iki nümunə fərqli peşə və xarakterlərin özünəməxsus plastik həll tələb etdiyini göstərir.
Heykəltəraşın materiala münasibəti də onun sənət dilinin müəyyənedici xüsusiyyətlərindəndir. Bürünc, qranit, gips və digər materiallar onun yaradıcılığında sadəcə texniki vasitə deyil, obrazın xarakterini müəyyənləşdirən ifadə imkanlarıdır. Xüsusilə Musa Yaqubun qəbirüstü abidəsində qranitin sərt təbiəti ilə şair obrazında duyulan daxili hərəkət arasında münasibət qurulması diqqətəlayiqdir. Burada plastik dinamika yalnız anatomik hərəkətlə deyil, fiqurun bütöv silueti və kompozisiyanın daxili gərginliyi ilə ifadə olunur.
Natiq Əliyevin yaradıcılığında memorial heykəltəraşlıq ayrıca əhəmiyyət daşıyır. Ədəbiyyat, musiqi, elm və dövlətçilik tarixinin tanınmış nümayəndələrinə həsr etdiyi əsərlər milli mədəni yaddaşın şəhər mühitində görünən formaya çevrilməsində iştirak edir. İlyas Əfəndiyev, Cabir Novruz, Həqiqət Rzayeva, Mirvarid Dilbazi və digər şəxsiyyətlərə həsr edilmiş memorial işlər bu istiqamətin genişliyini nümayiş etdirir.
Onun beynəlxalq monumental fəaliyyəti isə Azərbaycan heykəltəraşlığının müxtəlif ölkələrin ictimai məkanlarında təmsil olunması baxımından əhəmiyyətlidir. Kiyev, Tbilisi, Belqrad, Mexiko, Sarayevo, Novi Sad və Podqoritsa şəhərlərində ucaldılmış əsərləri arasında Heydər Əliyev, Üzeyir Hacıbəyli, Milorad Paviç, Hüseyn Cavid və digər şəxsiyyətlərin abidələri xüsusi yer tutur. Mexiko və Sarayevoda Xocalı qurbanlarının xatirəsinə yaradılmış memoriallar isə tarixi faciənin heykəltəraşlıq vasitəsilə beynəlxalq ictimai yaddaşa daxil edilməsinin nümunələridir.
Natiq Əliyevin sənət yolunun digər mühüm tərəfi pedaqoji fəaliyyətdir. Rəssamlıq Akademiyasına rəhbərlik etməsi onun yaradıcılıq təcrübəsinin sənət təhsilinin inkişafı və yeni heykəltəraş nəslinin formalaşması ilə əlaqələndirilməsi üçün institusional imkan yaradır. Onun irsinin əhəmiyyəti yalnız ucaldılmış abidələrin sayı ilə ölçülməməlidir. Bu irs həm də insan obrazının, tarixi yaddaşın və ictimai məkanın qarşılıqlı münasibətini araşdırmaq üçün zəngin materialdır. Natiq Əliyevin heykəltəraşlıq fəaliyyəti müasir Azərbaycan plastikasında monumental formanın mədəni yaddaşı ifadə etmək imkanlarını nümayiş etdirən mühüm yaradıcılıq istiqamətlərindən biridir.
Art Space Gallery MEDIA
















































