3 yanvar 1943-cü ildə Bakıda anadan olan Arif Möhübəli oğlu Əzizov — Arif Əziz — Azərbaycan təsviri sənətində rəngkarlıqla qrafik dizaynın imkanlarını paralel inkişaf etdirən sənətkarlardandır. Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq Məktəbində aldığı ilkin təhsildən sonra 1966–1971-ci illərdə Moskvada Qraf Stroqanov adına Ali Bədii-Sənaye İnstitutunda qrafik dizayn üzrə ixtisaslaşıb. 1971-ci ildən pedaqoji fəaliyyət göstərib, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının və Azərbaycan Dizaynerlər İttifaqının üzvü olub. 1992-ci ildə Əməkdar incəsənət xadimi fəxri adına layiq görülüb, 2018-ci ildə “Şöhrət” ordeni ilə təltif edilib və Xalq rəssamı fəxri adını alıb.
Arif Əzizin yaradıcılıq yolunu yalnız rəngkarlıq tarixinin çərçivəsində nəzərdən keçirmək onun sənət düşüncəsinin mühüm tərəfini kölgədə qoyardı. Qrafik dizayn, plakat, kitab illüstrasiyası, ekslibris, teatr tərtibatı və dekorativ-tətbiqi sənət onun üçün ayrı-ayrı peşə sahələrindən daha çox, vizual ifadənin müxtəlif imkanlarıdır. Bu sahələrdəki təcrübə təsvirə yanaşmasında quruluş, ritm və işarənin əhəmiyyətini artırır. Əsərin təsir gücü yalnız təsvir edilən mövzudan deyil, həmin mövzunun hansı vizual münasibətlər vasitəsilə təqdim olunmasından yaranır.
Rəssamın Abşeron və Bakı motivlərinə müraciəti coğrafi təsvirlə məhdudlaşmır. İçərişəhər, Qobustan, Qala, dəniz və Abşeron mənzərələri onun yaradıcılığında məkan yaddaşının daşıyıcılarına çevrilir. “İçərişəhər. Məscid”, “Mənim Azərbaycanım”, “Qədim şəhər”, “Pir” və “Qobustan” kimi əsərlərin mövzu dairəsi göstərir ki, sənətkar üçün milli mühit yalnız tanış mənzərələrin təsviri deyil. Burada memarlıq, təbiət və tarixi izlər vahid vizual yaddaşın elementləri kimi qarşılıqlı əlaqəyə girir. Abşeronun sərt landşaftı, daş tikililəri və dənizlə bağlı təsəvvürlər rəssamın bədii dilində həm konkret təsvir, həm də ümumiləşdirilmiş obraz səviyyəsində işlənir.
Seneqal səfərləri onun yaradıcılıq coğrafiyasını genişləndirən mühüm təcrübə olub. “Seneqal lövhələri” silsiləsində başqa bir mədəni mühitin insanları, gündəlik həyatı və məkanları diqqət mərkəzinə keçir. Bu əsərlərin əhəmiyyəti yalnız yeni mövzunun seçilməsində deyil: rəssamın müşahidə dairəsi genişləndikcə rəng və obraz münasibətlərinin ifadə imkanları da dəyişir. Beləliklə, milli mövzulara bağlılıq qapalı təsvir sisteminə çevrilmir; başqa mədəniyyətlərlə təmas sənətkarın vizual dünyasını zənginləşdirir.
Arif Əzizin yaradıcılığında sonrakı mərhələnin diqqətçəkən istiqamətlərindən biri “Bəyaz dövr”dür. Bu mərhələdə təsvirin ənənəvi məkan quruluşu ilə münasibət yenidən nəzərdən keçirilir, rəng, xətt və forma daha müstəqil ifadə vasitələrinə çevrilir. Ağ rəng burada yalnız rəng palitrasının elementi kimi deyil, digər rənglərin və formaların qavranılmasını dəyişən fəal vizual mühit kimi işləyir. Kompozisiyada boşluq və doluluq, sakitlik və hərəkət, sadələşmə və ritmik gərginlik arasında münasibətlər ön plana çıxır. 2019-cu ildə İstanbulda təqdim olunan “Beyaz Köprü” sərgisi bu yaradıcılıq istiqamətini geniş auditoriyaya göstərən mühüm təqdimatlardan biri olub.
Rəssamın beynəlxalq sərgi fəaliyyəti, o cümlədən 2015-ci ildə Almaniyanın Kunsthalle Messmer məkanında keçirilmiş “Arif Aziz – Art from Azerbaijan” sərgisi onun yaradıcılığının Azərbaycan hüdudlarından kənarda da nümayiş olunduğunu təsdiqləyir. Bununla belə, Əzizin sənət irsini yalnız coğrafi miqyasla qiymətləndirmək kifayət deyil. Onun yaradıcılığında daha mühüm məqam müxtəlif vizual sahələr arasında qurulan əlaqədir: qrafikanın dəqiqliyi rəngkarlıqda kompozisiya düşüncəsini gücləndirir, milli motivlər müasir forma axtarışları ilə yanaşı mövcud olur, abstrakt ifadə isə təsvirin məzmununu yox, onun quruluşunu ön plana çıxarır.
Arif Əzizin sənət yolu Azərbaycan təsviri sənətində ənənə ilə müasir vizual təfəkkürün qarşılıqlı münasibətlərini izləmək üçün əhəmiyyətli nümunədir. Onun irsi müxtəlif janrlarda yaratdığı əsərlərlə yanaşı, uzunmüddətli pedaqoji fəaliyyəti və qrafik düşüncəni sənətin fərqli sahələrinə daşımaq bacarığı ilə də dəyərləndirilməlidir. Bu yaradıcılıqda milli yaddaş sabit təsvir qəlibi deyil, dəyişən forma və ifadə vasitələri ilə yenidən araşdırılan canlı bədii mənbə kimi görünür.
Art Space Gallery MEDIA



















