Rəngkarlıqdan teatr sənətinə uzanan çoxşaxəli yaradıcılıq yolu
Həyatı və sənət təhsili
Sadıq Hüseyn oğlu Şərifzadə 5 dekabr 1912-ci ildə Cənubi Azərbaycanın Ərdəbil şəhərində anadan olmuşdur. 1932-ci ildə Ə. Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Texnikumunu bitirdikdən sonra, 1936-cı ildə Kiyev Rəssamlıq İnstitutuna daxil olmuşdur. Burada Volokdin, Traximenko və Qriqoryev kimi rəssamlardan sənət təhsili almış, 1939-cu ildə öz xahişi ilə V. İ. Surikov adına Moskva Rəssamlıq İnstitutuna köçürülmüşdür. 1940-cı ildə təhsilini başa vurmadan Bakıya qayıdaraq peşəkar yaradıcılıq fəaliyyətini davam etdirmişdir.
Erkən yaradıcılıq və rəngkarlıq axtarışları
Şərifzadənin erkən əsərləri onun müşahidə qabiliyyətini, əmək və gündəlik həyat mövzularına marağını, eləcə də realist rəngkarlıq ənənələrinə bağlılığını nümayiş etdirir. 1939–1940-cı illərdə yaratdığı “Üzüm yığımı” əsəri bu mərhələnin diqqətəlayiq nümunələrindəndir. Rəssam sonrakı illərdə portret, mənzərə və süjetli tablo janrlarında fəaliyyətini genişləndirərək müxtəlif mövzulara müraciət etmişdir.
“Göygöl”, “Şuşada küçə” və “Dənizdə neft buruqları” kimi mənzərə əsərlərində təbiət və mühit müşahidələri, portretlərində isə insanın fərdi xarakteri və tarixi şəxsiyyətlərin obrazı əsas yer tutur. Bu müxtəliflik onun yaradıcılığının yalnız bir janr və mövzu ilə məhdudlaşmadığını göstərir.
Tarixi yaddaş və milli mövzular
Tarixi hadisələr və milli yaddaş Sadıq Şərifzadənin rəngkarlığında mühüm istiqamətlərdən birini təşkil edir. “Babəkin yürüşü” və “Təbrizin müdafiəsi” kimi əsərlərində rəssam keçmişin qəhrəmanlıq səhifələrinə müraciət edir. Bu kompozisiyalarda tarixi mövzu yalnız hadisənin təsviri deyil, həm də kollektiv yaddaşın və milli özünüdərkin bədii ifadəsi kimi çıxış edir.
“Aşıqların deyişməsi” əsərində xalqın musiqi və şifahi yaradıcılıq ənənələrinə, “Novruz bayramı” kompozisiyasında isə milli mərasim və adətlərin təsvirinə diqqət yetirilir. “Lənkəranda”, “Quraşdırıcılar” və “Sevinc” kimi əsərlərində gündəlik həyat, əmək və insan münasibətləri rəssamın yaradıcılıq dairəsini daha da genişləndirir.
Portret sənəti və ədəbi şəxsiyyətlərin obrazı
Sadıq Şərifzadənin portret yaradıcılığı Azərbaycan ədəbiyyatının və tarixinin tanınmış simalarına marağı ilə seçilir. Cəlil Məmmədquluzadə, Babək, Mirzəağa Əliyev, Gəray Əsədov və Məhəmməd Füzulinin portretləri onun bu sahədəki əsərləri sırasında yer alır.
1958-ci ildə yaratdığı Məhəmməd Füzulinin portreti rəssamın yaradıcılığında xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu əsərə görə Şərifzadə respublikanın II dərəcəli Dövlət mükafatına layiq görülmüşdür. Füzuli obrazının təsviri vasitəsilə ədəbi şəxsiyyətin mənəvi dünyasını və tarixi mövqeyini rəngkarlıq dili ilə təqdim etmək cəhdi rəssamın portret sənətindəki əsas maraqlarından birini üzə çıxarır.
İmadəddin Nəsiminin obrazı da Şərifzadənin yaradıcılığında xüsusi yer tutur. Rəssam müxtəlif illərdə bu mövzuya yenidən müraciət etmiş, 1979-cu ildə “Qobustan” jurnalında “Nəsiminin surəti” adlı məqaləsini dərc etdirmişdir. Bu fakt onun Nəsimi obrazına yalnız rəssam kimi deyil, həm də sənət və tarixi yaddaş mövqeyindən yanaşdığını göstərir.
Teatr rəssamlığı və satirik qrafika
Şərifzadənin sənət fəaliyyəti dəzgah rəngkarlığı ilə məhdudlaşmamışdır. O, Azərbaycan teatrının inkişafında teatr rəssamı kimi də iştirak etmiş, müxtəlif dramaturqların əsərləri əsasında hazırlanan tamaşaların bədii tərtibatını yaratmışdır.
Onun teatr işləri sırasında Abdulla Şaiqin “Fitnə”, Mir Cəlalın “Bir gəncin manifesti”, Lope de Veqanın “Sevilya ulduzu”, İslam Səfərlinin “Göz həkimi”, Nazim Hikmətin “Qəribə adam”, Mehdi Hüseynin “Cavanşir”, Süleyman Rüstəmin “Qaçaq Nəbi” və Mirzə İbrahimovun “Kəndçi qızı” tamaşaları qeyd olunur.
1952–1960-cı illərdə “Kirpi” satirik jurnalında çalışması onun yaradıcılığının başqa bir istiqamətini formalaşdırmışdır. Satirik qrafika sahəsindəki fəaliyyəti rəssamın müşahidə qabiliyyətini, xarakterik cizgiləri seçmək və sosial məzmunu vizual vasitələrlə ifadə etmək bacarığını nümayiş etdirir.
Sənət xidmətləri və irsi
Sadıq Şərifzadə 1958-ci ildə respublikanın II dərəcəli Dövlət mükafatına, 1959-cu ildə isə Azərbaycan SSR Əməkdar incəsənət xadimi fəxri adına layiq görülmüşdür. Bu təltiflər onun rəngkarlıq və təsviri sənət sahəsindəki fəaliyyətinin rəsmi səviyyədə qiymətləndirilməsini əks etdirir.
Rəssamın yaradıcılıq irsi XX əsr Azərbaycan təsviri sənətində rəngkarlıq, teatr-dekorasiya sənəti və satirik qrafikanın qarşılıqlı əlaqəsini araşdırmaq baxımından əhəmiyyətlidir. Tarixi şəxsiyyətlərin portretləri, milli həyat səhnələri, mənzərələri və teatr tərtibatları onun müxtəlif bədii istiqamətlərdə fəaliyyət göstərdiyini təsdiqləyir.
Sadıq Şərifzadə 2 yanvar 1986-cı ildə Bakıda vəfat etmişdir. Onun əsərləri Azərbaycan incəsənətində tarixi yaddaşın, ədəbi irsin və milli həyatın təsviri sənət vasitəsilə ifadəsinin öyrənilməsi üçün dəyərli sənət materialı olaraq qalır.
Art Space Gallery MEDIA











