Sənət təhsilinin formalaşdırdığı yaradıcılıq yolu
Fuad Həsən oğlu Əbdürrəhmanov 11 may 1915-ci ildə Nuxada, indiki Şəki şəhərində anadan olmuşdur. 1929–1932-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Texnikumunda, 1935–1939-cu illərdə isə Leninqradda İlya Repin adına Rəngkarlıq, Heykəltəraşlıq və Memarlıq İnstitutunda təhsil almışdır. Onun peşəkar sənətkar kimi formalaşmasında görkəmli heykəltəraş Matvey Manizerin rəhbərliyi mühüm rol oynamışdır.
Portret heykəltəraşlığında fərdi xarakter
Əbdürrəhmanov yaradıcılığa portret janrı ilə başlamışdır. Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, Mirzə Fətəli Axundzadə, Üzeyir Hacıbəyli və Asəf Zeynallının büst-portretləri onun Azərbaycan mədəniyyətinin görkəmli nümayəndələrinin obrazlarına müraciətini əks etdirir. Bu əsərlərdə zahiri oxşarlıqla yanaşı, fərdi xarakterin və şəxsiyyətin mənəvi xüsusiyyətlərinin plastik ifadəsi diqqət çəkir.
“Oxatan” (1934) və “Gənc aşıq” (1939) əsərləri erkən yaradıcılığının səciyyəvi nümunələridir. 1939-cu ildə Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin lociyasında ucaldılmış Məhəmməd Füzulinin heykəli isə sənətkarın ilk monumental əsəridir.
Nizami Gəncəvi abidələri və monumental təfəkkür
Əbdürrəhmanovun monumental yaradıcılığında Nizami Gəncəvinin obrazı xüsusi yer tutur. Gəncədə 1946-cı ildə, Bakıda isə 1949-cu ildə ucaldılmış Nizami abidələri Azərbaycan monumental heykəltəraşlığının mühüm nümunələrindəndir. Gəncədəki abidəyə görə sənətkar 1947-ci ildə SSRİ Dövlət mükafatına layiq görülmüşdür.
Bu əsərlərdə şairin obrazı fərdi portret təqdimatından daha geniş məna qazanır. Nizaminin tarixi və mədəni irsdəki mövqeyi monumental forma və ictimai məkan vasitəsilə ifadə olunur. Abidələr ədəbiyyat irsinin heykəltəraşlıq vasitəsilə ictimai yaddaşa daxil edilməsinin əhəmiyyətli nümunələridir.
İctimai mövzuların heykəltəraşlıq dili
“Çoban” (1950) Əbdürrəhmanovun əmək mövzusuna müraciətinin seçilən nümunələrindəndir. Bu əsərin gips variantına görə heykəltəraş 1951-ci ildə SSRİ Dövlət mükafatına layiq görülmüşdür. “Azərbaycanlı qadın” (1951), “Azadlıq” (1957) və “Azad qadın” (1960) əsərləri isə sənətkarın insan obrazına və ictimai mövzulara münasibətini müxtəlif plastik həllərlə təqdim edir.
Bu kompozisiyalarda fiqurun duruşu, həcm quruluşu və plastik həlli ideyanın ifadəsində əsas rol oynayır. Sənətkar mövzunun məzmununu heykəltəraşlıq formasının bədii imkanları ilə əlaqələndirir.
Beynəlxalq monumental yaradıcılıq
Əbdürrəhmanovun monumental fəaliyyəti Azərbaycan hüdudlarından kənarda da davam etmişdir. Ulan-Batorda Suxbaatar və Çoybalsanın, Düşənbədə isə tacik şairi Rudəkinin abidələrinin yaradılmasında iştirakı onun beynəlxalq miqyaslı layihələrdəki fəaliyyətini göstərir. Buxarada İbn Sinaya həsr olunmuş abidənin yaradılmasında da iştirakı olmuşdur. Bu abidənin açılışı 1975-ci ildə, heykəltəraşın vəfatından sonra baş tutmuşdur.
Bu layihələr müxtəlif xalqların tarixi və mədəni şəxsiyyətlərinin monumental sənət vasitəsilə ictimai məkanda təqdimatını əks etdirir. Rudəki abidəsinin açılış tarixi mənbələrdə fərqli göstərilir: bəzi bioqrafik mənbələrdə 1965-ci il, digər ensiklopedik mənbələrdə isə 1964-cü il qeyd olunur.
Pedaqoji fəaliyyəti və sənət irsi
Fuad Əbdürrəhmanov 1942–1948-ci illərdə Ə. Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbində dərs demişdir. 1943-cü ildə Azərbaycan SSR-in Əməkdar incəsənət xadimi, 1956-cı ildə Xalq rəssamı fəxri adlarına layiq görülmüş, 1949-cu ildə SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının müxbir üzvü seçilmişdir. 1947 və 1951-ci illərdə SSRİ Dövlət mükafatına layiq görülmüş, iki dəfə “Şərəf nişanı” ordeni ilə təltif olunmuşdur.
Əbdürrəhmanovun yaradıcılığı portret heykəltəraşlığı ilə monumental plastika arasında bədii əlaqə yaradır. Onun əsərləri Azərbaycan heykəltəraşlığının XX əsrdəki inkişafını, tarixi şəxsiyyətlərin və ictimai obrazların plastik sənətdə təqdimatını öyrənmək baxımından əhəmiyyətli irsdir.
Fuad Əbdürrəhmanov 15 iyun 1971-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Art Space Gallery MEDIA
