HƏYATI VƏ TƏHSİLİ
Ağa Cəfər oğlu Mehdiyev 21 mart 1920-ci ildə İsmayıllı rayonunun Lahıc qəsəbəsində anadan olmuşdur. 1938-ci ildə Ə. Əzimzadə adına Azərbaycan Rəssamlıq Texnikumunu bitirmişdir. Yaradıcılığının əsas istiqamətlərini dəzgah rəngkarlığı, portret, mənzərə, natürmort və çoxfiqurlu kompozisiyalar təşkil etmişdir.
Rəssamın erkən yaradıcılığında gündəlik həyat, əmək fəaliyyəti və insan obrazları mühüm yer tutur. “Savadlılar ailəsi”, “Köhnə neft mədənlərində”, “Qudok” qəzeti redaksiyasında” və “Balaca çoban” kimi əsərlərdə həyat müşahidələrinə əsaslanan realist təsvir yanaşması özünü göstərir. “Mənzərə” (1946) onun erkən yaradıcılıq mərhələsinin diqqətəlayiq nümunələrindəndir.
YARADICILIĞINDA MÖVZU VƏ JANR RƏNGARƏNGLİYİ
Ağa Mehdiyevin yaradıcılığında insan, təbiət, əmək və milli məişət mövzuları aparıcı yer tutur. Müxtəlif janrlara müraciət edən rəssam hər bir mövzunun özünəməxsus kompozisiya və rəng həllini axtarmışdır.
1960-cı illərin əvvəllərində Türkiyəyə səfəri onun yaradıcılığında yeni mövzu istiqaməti yaratmışdır. İstanbul, Bosfor, İzmir və Ankara mənzərələrinə həsr etdiyi əsərlərdə şəhər mühiti, memarlıq və təbiət müşahidələri özünəməxsus bədii ifadə qazanır. “İstanbul duman içində” (1960), “Bosfor yağışdan sonra” (1960) və “Axşama doğru. İstanbul” (1961) bu silsilənin seçilən nümunələrindəndir.
1970–1980-ci illərdə xalq həyatı, əmək və ənənəvi məişət mövzuları rəssamın yaradıcılığında geniş yer tutur. “İntizar” (1975), “Xalq bayramı” (1976), “Eyvanda” (1977), “Yaylaqda” (1977), “Lahıc qadınları” (1979), “Xalçaçı” (1979) və “Nar yığımı” (1984) bu istiqaməti xarakterizə edən əsərlərdəndir.
Portret janrında “Qız surəti” (1980), “Çobanın portreti” (1982), “İki ay” (1984) və “Kamança çalan” (1984) diqqət çəkir. Mənzərə rəngkarlığında isə “Qayıqlar” (1966), “Bürkü” (1977), “Qızmar gün” (1977), “Keçid” (1978) və “Abşeron” (1979) rəssamın təbiətə münasibətini və kolorit duyumunu nümayiş etdirir.
BƏDİİ ÜSLUB VƏ MİLLİ ƏNƏNƏLƏR
Ağa Mehdiyevin rəngkarlıq üslubunun mühüm xüsusiyyətlərindən biri milli təsviri sənət ənənələrini fərdi kompozisiya düşüncəsi ilə əlaqələndirməsidir. Onun əsərlərində Azərbaycan miniatür sənətinin estetik prinsipləri, dekorativ ifadə və məkanın şərti təşkili xüsusi yer tutur.
Rəssam bəzi kompozisiyalarında klassik perspektivin yaratdığı dərinlik illüziyasından uzaqlaşaraq fiqur və predmetləri dekorativ müstəvidə təşkil edir. Bu zaman obrazların ölçüsü yalnız məkan məsafəsi ilə deyil, kompozisiyadakı məna və əhəmiyyəti ilə müəyyənləşir. Belə yanaşma miniatür sənətinə xas təsvir prinsiplərinin fərdi rəngkarlıq dili daxilində yaradıcı şəkildə yenidən işlənməsi kimi dəyərləndirilə bilər.
Mehdiyevin əsərlərində rəng kompozisiyanın əsas ifadə vasitələrindən biridir. İsti və soyuq tonların qarşılaşdırılması, rəng sahələrinin aydın təşkili və dolğun kolorit təsvirlərə emosional və dekorativ bütövlük verir. Real müşahidə ilə şərti-dekorativ ifadənin qarşılıqlı əlaqəsi onun fərdi bədii dilinin səciyyəvi cəhətlərindəndir.
TARİXİ YADDAŞ VƏ İCTİMAİ MÖVZULAR
Rəssamın yaradıcılığında tarixi yaddaş və ictimai hadisələr də mühüm yer tutur. “37-ci il” (1987) əsəri repressiya mövzusuna müraciəti baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu əsər Mehdiyevin yaradıcılıq dairəsinin gündəlik həyat və təbiət təsvirləri ilə məhdudlaşmadığını, tarixi hadisələrin və kollektiv yaddaşın da onun bədii maraq dairəsinə daxil olduğunu göstərir.
SƏRGİLƏR VƏ FƏXRİ ADLAR
Ağa Mehdiyev 1944-cü ildə SSRİ Rəssamlar İttifaqına üzv qəbul edilmişdir. 1961, 1970, 1981 və 1988-ci illərdə Bakıda fərdi sərgiləri keçirilmişdir. Əsərləri müxtəlif ölkələrdə təşkil olunan sərgilərdə nümayiş etdirilmiş, muzeylərdə, qalereyalarda və şəxsi kolleksiyalarda yer almışdır.
1988-ci ildə Azərbaycan SSR Əməkdar rəssamı fəxri adına layiq görülmüş, 11 iyun 2002-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə “Xalq rəssamı” fəxri adı almışdır.
SƏNƏT İRSİNİN ƏHƏMİYYƏTİ
Ağa Mehdiyevin yaradıcılığı Azərbaycan rəngkarlığında milli bədii ənənələrin fərdi ifadə vasitələri ilə davam etdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Onun əsərlərində xalqın gündəlik həyatı, əmək fəaliyyəti, təbiət və tarixi yaddaş mövzuları özünəməxsus kompozisiya quruluşu və zəngin kolorit vasitəsilə ifadə olunur.
Rəssamın sənət irsini fərqləndirən əsas cəhət milli təsviri ənənələrə müraciətin hazır formaların təkrarı ilə məhdudlaşmaması, onların şəxsi yaradıcılıq təcrübəsi daxilində yeni bədii məna qazanmasıdır. Miniatür estetikasının rəngkarlıq düşüncəsi ilə əlaqələndirilməsi, dekorativ ifadə və realist müşahidənin qarşılıqlı münasibəti onun XX əsr Azərbaycan rəngkarlığına verdiyi töhfənin səciyyəvi xüsusiyyətlərindəndir.
Ağa Cəfər oğlu Mehdiyev 15 may 2003-cü ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Art Space Gallery MEDIA
