Bioqrafiya və sənət təhsili
1926-cı il iyulun 13-də Fransanın Kann şəhərində anadan olan Vidadi Nərimanbəyov 1929-cu ildə ailəsi ilə birlikdə Bakıya köçüb. XX əsr Azərbaycan təsviri sənətinin görkəmli nümayəndələrindən olan rəssamın yaradıcılığının formalaşmasında mürəkkəb tarixi hadisələr, müharibə təcrübəsi və aldığı peşəkar təhsil mühüm rol oynayıb.
1943–1944-cü illərdə Ə. Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbində təhsil alan Nərimanbəyov 1944–1950-ci illərdə hərbi xidmətdə olub. Hərbi xidmətdən sonra rəssamlıq təhsilini bu məktəbdə davam etdirib. 1953–1956-cı illərdə V. İ. Muxina adına Leninqrad Ali Rəssamlıq-Sənaye Məktəbində, 1957–1960-cı illərdə isə Tbilisi Rəssamlıq Akademiyasında oxuyub.
Müharibə mövzusu və insan taleyi
İkinci Dünya müharibəsi Nərimanbəyovun həyatında və yaradıcılığında dərin iz buraxıb. Müharibəyə könüllü yollanan rəssam bu mövzuya yaradıcılığının müxtəlif mərhələlərində müraciət edib. Cəbhə təcrübəsi onun sənətində insan taleyi, itki, ağrı və mənəvi müqavimət məsələlərinin ön plana çıxmasına təsir göstərib.
Tələbəlik illərində yaratdığı “Düşmənin sevinci...” əsəri rəssamın erkən yaradıcılığında diqqət çəkən nümunələrdəndir. Əsərdə açıq səma və günəş fonunda görünən qara buludlar, ön plandakı iki insan obrazı vasitəsilə həyatın ziddiyyətləri və gələcəyə münasibət ifadə olunur. “Nədir günahımız?” əsəri də müharibənin insan həyatına gətirdiyi faciələrə rəssamın erkən münasibətini əks etdirir.
“1941-ci il”, “Bakılıların xatirəsinə”, “Müharibə yollarında”, “1945-ci ilin baharı”, “Müharibə uşaqları” və “Adsız yüksəkliklərdə” kimi əsərlərində müharibə yalnız tarixi hadisə kimi deyil, insanın mənəvi dünyasını dəyişdirən, onun taleyində silinməz izlər buraxan bir təcrübə kimi təqdim olunur.
“Yolda” — müharibə yaddaşının humanist ifadəsi
1963-cü ildə yaradılmış “Yolda” əsəri Vidadi Nərimanbəyovun yaradıcılığında xüsusi yer tutur. Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin kolleksiyasında qorunan bu əsərdə hərbi yük avtomobilində əyləşmiş əsgərin bir uşağı qoruyucu şəkildə yanında saxlaması təsvir olunur.
Rəssam bu səhnə vasitəsilə müharibənin sərt reallığı ilə insanın mərhəmət və qayğı duyğusunu qarşılaşdırır. Diqqət döyüşün özündən daha çox, müharibənin içində qorunmağa ehtiyacı olan insanın taleyinə yönəlir.
“Yolda” əsərinin bədii təsirini gücləndirən əsas cəhət məhz bu humanist yanaşmadır. Burada müharibə yalnız tarixi hadisə kimi deyil, insan münasibətlərini və mənəvi məsuliyyəti sınağa çəkən bir şərait kimi təqdim olunur.
Portret və milli yaddaş
Vidadi Nərimanbəyovun yaradıcılığı müharibə mövzusu ilə məhdudlaşmır. Portret və tematik kompozisiyalar onun sənət irsinin mühüm istiqamətlərindəndir. “Ana portreti”, “A. Semyonovun portreti”, “Briqadir S. Məmmədovun portreti”, “Tələbə qız”, “Nəzifənin portreti” və “İnteryerdə qız” kimi əsərlərində insanın fərdi xarakteri, daxili aləmi və ətraf mühitlə münasibəti təsvirin əsas məzmununu təşkil edir.
“Qaçaq Nəbi” əsərində tarixi yaddaşla bağlı milli obrazlara müraciət edən rəssam, 20 Yanvar hadisələrinə həsr etdiyi “Qatillər” tablosunda isə xalqın yaddaşında dərin iz buraxmış faciəni sənət dili ilə ifadə edib.
Bu əsərlərdə insan obrazı fərdi portret çərçivəsindən kənara çıxaraq dövrün, ictimai yaddaşın və mənəvi dəyərlərin daşıyıcısına çevrilir.
Sərgilər və yaradıcılıq irsi
1958-ci ildən respublika, ümumittifaq və beynəlxalq sərgilərdə iştirak edən Vidadi Nərimanbəyov 1961-ci ildə SSRİ Rəssamlar İttifaqına üzv qəbul olunub. 1972–1986-cı illərdə Azərbaycan SSR Rəssamlar İttifaqının sədr müavini vəzifəsində çalışıb. 1977-ci ildə Əməkdar rəssam, 1982-ci ildə isə Azərbaycan SSR Xalq rəssamı fəxri adına layiq görülüb.
1992–2000-ci illərdə Fransanın Bouscayrol qalereyasında fərdi sərgiləri təşkil olunub. Rəssamın əsərləri müxtəlif ölkələrdə nümayiş etdirilərək Azərbaycan təsviri sənətinin beynəlxalq miqyasda tanıdılmasına töhfə verib. 2001-ci ildə “Şöhrət” ordeni ilə təltif olunub.
Vidadi Nərimanbəyov 2001-ci il dekabrın 13-də Bakıda vəfat edib.
Onun yaradıcılığı XX əsr Azərbaycan rəngkarlığında insan taleyinə, tarixi hadisələrə və milli yaddaşa münasibətin fərqli bədii ifadələrindən biri kimi əhəmiyyətini qoruyur. Rəssamın əsərlərində tarixin yaddaşı insan obrazı vasitəsilə canlanır, fərdi yaşantılar isə daha geniş ictimai və mənəvi məna qazanır.
Art Space Gallery MEDIA
