Lətif Mirəbdülbaqi oğlu Feyzullayev 13 oktyabr 1918-ci ildə Bakıda anadan olub. Azərbaycan rəngkarlığının tanınmış nümayəndələrindən olan sənətkar Əməkdar incəsənət xadimi fəxri adına layiq görülüb. Yaradıcılığında Xəzər neftçilərinin həyatı, Abşeron mənzərələri, tarixi mövzular və portret janrı mühüm yer tutur.
1939-cu ildə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Texnikumuna daxil olan Feyzullayev sonradan Moskvada V. İ. Surikov adına Dövlət Rəssamlıq İnstitutunun rəngkarlıq fakültəsində təhsilini davam etdirib. Moçalski, Pokarjevski və İqor Qrabar kimi sənətkarların təcrübəsindən bəhrələnib. Tələbəlik dövründə yaratdığı “Qaçaq Nəbi” və “Qatır Məmməd” əsərləri ilə respublika sərgilərində iştirak edib. 1949-cu ildə institutu bitirərək Bakıya qayıdıb.
Müharibə illəri və sənətkarın formalaşması
İkinci Dünya müharibəsi Feyzullayevin təhsil və yaradıcılıq yoluna təsir göstərib. Bakıya qayıtdığı dövrdə Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq Texnikumunda dərs deyib, hərbi-vətənpərvərlik mövzulu əsərlər və təbliğat plakatları hazırlayıb. 1944-cü ildə Moskvaya qayıdaraq ali təhsilini davam etdirib və 1949-cu ildə institutu bitirib.
Müharibədən sonrakı yaradıcılığında əmək insanının həyatı və tarixi mövzular ön plana çıxıb. Bu istiqamətlər rəssamın dövrün ictimai həyatına və insan fəaliyyətinə marağını əks etdirir.
Xəzər neftçiləri — sənaye həyatının romantikası
Xəzərdə neft hasilatının genişlənməsi və Neft Daşlarının istismara verilməsi XX əsrin ortalarında Azərbaycanın sənaye həyatında yeni mərhələ açdı. Feyzullayev bu dəyişiklikləri neftçilərin fəaliyyəti, dənizdəki iş şəraiti və sənaye qurğularını əks etdirən əsərlərində təsvir edib.
“Vaxta” (1951), “Küləkli gün” (1957), “Tufandan qabaq” (1959) və “Fontan” (1962) rəssamın neft mövzusuna həsr etdiyi əsərlər sırasındadır. Bu tablolarda sənaye mühiti və insan əməyi Azərbaycan rəngkarlığının ifadə vasitələri ilə təqdim olunur. Xəzərin təbii şəraiti ilə istehsalat məkanının bir araya gəlməsi həmin əsərlərin əsas vizual xüsusiyyətlərindəndir.
Abşeron mənzərələri — işıq, rəng və coğrafi xarakter
Abşeronun təbiəti Feyzullayevin yaradıcılığının əsas istiqamətlərindən biridir. “Abşeronda bahar”, “Buruqlar”, “Yay”, “Abşeron qumları”, “Qayalar” və “Abşeron bağları” onun mənzərə janrında yaratdığı əsərlər sırasındadır.
Bu əsərlərdə yarımadanın quru torpağı, açıq məkanları, sahil mənzərələri və sərt işıq şəraiti özünəməxsus rəng münasibətləri ilə ifadə olunur. Parlaq kolorit və rəng kontrastları rəssamın mənzərə yaradıcılığının səciyyəvi xüsusiyyətləri kimi qeyd edilir. Abşeron mövzusu onun sənətində doğma coğrafiyanın vizual xarakterini əks etdirən mühüm istiqamətə çevrilib.
Portret yaradıcılığı — insanın fərdi siması
Feyzullayevin portretləri müxtəlif peşə və həyat təcrübələrini təmsil edən insan obrazlarını əhatə edir. “Rəssam Vəcihə Səmədovanın portreti”, “Neftçi Gülbala Əliyev”, “Fatimə”, “Qoca”, “Abşeronun qonağı” və “Güclü” onun bu janrda tanınan əsərləri sırasında göstərilir.
Xüsusilə neftçi obrazının portretdə təqdim olunması rəssamın sənaye mövzusuna marağı ilə səsləşir. Beləliklə, əmək insanı onun yaradıcılığında həm sənaye kompozisiyalarının, həm də fərdi portretlərin qəhrəmanı kimi görünür.
Lətif Feyzullayev və Vəcihə Səmədova
Lətif Feyzullayev Azərbaycanın görkəmli rəssamlarından Vəcihə Səmədova ilə 1944-cü ildə Moskvada ailə qurub. Hər iki sənətkar XX əsr Azərbaycan rəngkarlığının inkişafında mühüm yer tutub və müxtəlif janrlarda çalışıb.
Feyzullayevin yaratdığı Vəcihə Səmədovanın portreti onların bioqrafik əlaqəsi ilə yanaşı, rəssamın portret janrına marağını da nümayiş etdirir. 2018-ci ildə Heydər Əliyev Fondunun təşkilatçılığı ilə Fransanın Kann şəhərində keçirilən Azərbaycan mədəniyyəti günləri çərçivəsində hər iki rəssamın əsərləri “Məhəbbət tandemi” adlı sərgidə təqdim olunub.
Pedaqoji fəaliyyət və sərgilər
Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq Texnikumunda pedaqoji fəaliyyət göstərən Feyzullayev Azərbaycan rəssamlıq təhsili ilə də bağlı olub. 1960-cı illərdə Bolqarıstana yaradıcılıq ezamiyyətində iştirak edib və səfərin nəticələrini sərgidə təqdim edib.
Dərc olunmuş bioqrafik məlumatlarda onun Bakıda 1961 və 1969-cu illərdə, Moskvada isə 1973-cü ildə fərdi sərgilərinin keçirildiyi bildirilir. Bu sərgilər rəssamın əsərlərinin müxtəlif sənət mühitlərində təqdim olunduğunu göstərir.
Bədii irsinin əhəmiyyəti
Lətif Feyzullayevin yaradıcılığı Azərbaycan rəngkarlığında sənaye həyatının, əmək insanının və Abşeron təbiətinin təsviri ilə seçilir. Neftçilərə həsr olunmuş tabloları, mənzərələri, portretləri və tarixi mövzulu əsərləri onun yaradıcılıq diapazonunun genişliyini nümayiş etdirir.
Rəssamın sənət irsi XX əsr Azərbaycan təsviri sənətində sənayeləşmə dövrünün bədii əksini və Abşeron mənzərə rəngkarlığının xüsusiyyətlərini araşdırmaq baxımından əhəmiyyətlidir.
Lətif Feyzullayev 25 mart 1987-ci ildə Bakıda vəfat edib.
Art Space Gallery MEDIA
