Həyatı və təhsili
Əyyub Əliağa oğlu Məmmədov 24 yanvar 1921-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. 1936–1941-ci illərdə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbində təhsil almış, 1940-cı ildə, hələ tələbə ikən, həmin məktəbdə müəllimlik fəaliyyətinə başlamışdır. 1942–1945-ci illərdə İkinci Dünya müharibəsində iştirak etmişdir. 1946-cı ildə SSRİ Rəssamlar İttifaqına üzv qəbul olunan rəssam həmin il V. İ. Surikov adına Moskva Dövlət Rəssamlıq İnstitutunda təhsilini davam etdirmiş və 1952-ci ildə ali təhsilini başa vurmuşdur.
Yaradıcılığının əsas istiqamətləri
Azərbaycan SSR-in Əməkdar incəsənət xadimi Əyyub Məmmədov tematik kompozisiya, portret və mənzərə janrlarında çalışmışdır. Onun yaradıcılığında insan obrazı, əmək mövzusu, tarixi hadisələr və Azərbaycan məkanının bədii təsviri mühüm yer tutur.
1952-ci ildə diplom işi kimi yaratdığı “Azərbaycan və Özbəkistan pambıqçılarının təcrübə mübadiləsi” əsəri rəssamın əmək mövzusuna marağının nümunəsidir. Portret yaradıcılığında Q. Bağırov, Mahmud Eyvazov, Həzi Aslanov və Mehdi Hüseynzadə kimi şəxsiyyətlərin obrazlarına müraciət etmişdir. Bu əsərlər fərdi insan xarakterlərinin daha geniş ictimai və tarixi kontekstlə əlaqələndirilməsinə marağını əks etdirir.
Mənzərə rəngkarlığı və Azərbaycan məkanı
Bakı, Abşeron və Azərbaycanın müxtəlif bölgələri Məmmədovun mənzərə yaradıcılığında diqqət çəkən mövzulardandır. “Bakı səhər çağı”, “Axşama doğru Bakıda qar” və “Bakı. May səhəri” kimi əsərlərin adları rəssamın şəhər mühitinə, təbiət hadisələrinə və işıq dəyişmələrinə marağını göstərir. Qalereya kataloqunda yer alan “Şamaxı” əsəri də onun Azərbaycan məkanına müraciətini əks etdirir.
Rəssamın mənzərələri şəhər və təbiət mühitinin rəngkarlıq vasitəsilə təqdim olunması baxımından əhəmiyyətlidir. Bu əsərlərin kompozisiya quruluşu, rəng münasibətləri və işıq həlli onun fərdi üslubunun daha dərindən öyrənilməsi üçün ayrıca təhlil tələb edir.
Tarixi mövzular və bədii interpretasiya
Məmmədovun tarixi mövzulara marağı “Atropatın Makedoniyalı İsgəndərlə görüşü” kompozisiyasında özünü göstərir. Əsər Azərbaycan tarixinin mühüm şəxsiyyətlərini və hadisələrini təsviri sənət vasitəsilə təqdim etmək cəhdi kimi diqqət çəkir. Kompozisiya haqqında sənətşünas Anar İbrahimovun şərhləri də dərc olunmuşdur.
Tarixi süjetlərə müraciət rəssamın keçmişi vizual obrazlar vasitəsilə şərh etmək istəyini göstərir. Bununla yanaşı, əsərin bədii interpretasiyası ilə təsvir olunan hadisənin tarixi mənbələrdə təsdiqlənməsi fərqli məsələlərdir və ayrı-ayrılıqda qiymətləndirilməlidir.
Pedaqoji fəaliyyəti və sənət irsi
Əyyub Məmmədovun fəaliyyəti rəssamlıqla yanaşı, sənət təhsilini də əhatə etmişdir. O, Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq Məktəbində uzun illər dərs demiş, 1965–1975-ci illərdə həmin təhsil müəssisəsinin direktoru vəzifəsində çalışmışdır. Bu fəaliyyət onun Azərbaycan rəssamlıq təhsilinin inkişafı ilə bağlı rolunu müəyyənləşdirən mühüm bioqrafik məqamlardandır.
Məmmədovun yaradıcılığı portret, mənzərə və tarixi-tematik kompozisiyaları əhatə etməklə XX əsr Azərbaycan rəngkarlığının müxtəlif istiqamətlərini öyrənmək üçün əhəmiyyət daşıyır. Onun sənət irsinin daha dolğun qiymətləndirilməsi əsərlərin muzey inventarları, ilkin sərgi kataloqları və arxiv sənədləri əsasında sistemli araşdırılmasını tələb edir.
Əyyub Məmmədov 27 avqust 1994-cü ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Art Space Gallery MEDIA
